طلاق به علت اعتیاد

بر طبق بند ۲ تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، قانونگذار به زن حق داده است که با شرایطی با اثبات اعتیاد شوهر (زوج) به مواد مخدر یا مشروبات الکلی از طریق عسر و حرج بتواند علی رغم مخالفت مرد، طلاق بگیرد.

بند ۲ تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی: « اعتیاد شوهر به یکی از انواع مواد مخدر و یا ابتلاء وی به مشروبات الکلی که به‌اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و امتناع یا عدم امکان الزام وی به ترک آن در مدتی‌که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است. ‌در صورتی که زوج به تعهد خود عمل ننماید و یا پس از ترک، مجدداً به مصرف‌ موارد مذکور روی آورد، بنا به درخواست زوجه، طلاق انجام خواهد شد.»

اما اگر زوج شروط چاپی سند ازدواج به خصوص شرط شماره ۷ را امضاء کرده باشد کار برای زوجه راحت تر است به این صورت که در شرط مذکور آمده است: “ابتلای زوج به هر گونه اعتیاد مضری که به تشخیص دادگاه بر اساس زندگی خانوادگی خلل آور و ادامه زندگی برای زوجه دشوار باشد.”

طلاق به دلیل اعتیاد و اثبات آن

همانطور که مشخص است صرف اثبات اعتیاد شوهر باعث به استفاده زن برای گرفتن طلاق نمی شود و لزوما اعتیاد باید به تشخیص دادگاه مضر باشد و به زندگی زناشویی خلل وارد کند تا رای دادگاه به طلاق به دلیل اعتیاد صادر شود.

اما خوشبختانه در این شرط موضوع اعتیاد مشخص نشده است بنابراین ظاهر عبارت دلالت دارد بر هر نوع اعتیادی – به شرط اثبات آن – مثل مواد مخدر یا مشروبات الکلی، بازی های کامپیوتری، شبکه های اجتماعی و غیره … ولی نکته مشترک همه این اعتیاد ها مضر بودن آن ها برای زندگی زناشویی و ایجاد دشواری برای زوجه است.

برای اثبات اعتیاد زوج مرسوم است که دادگاه رسیدگی کننده به طلاق، زوج را به پزشکی قانونی به جهت آزمایش معرفی می کند اما متاسفانه با ترفندهای معتادین به مواد مخدر می توانند از مثبت بودن تست اعتیاد رهایی پیدا کنند که البته همه این ها را قضات محترم می دانند.

لذا به غیر از تست اعتیاد، شهادت شهود نیز در خصوص اثبات اعتیاد زوج موثر است. بعضی از قضات به درستی از طریق مددکاری و یا کلانتری محل دستور تحقیق در مورد وضعیت اعتیاد زوج صادر می کنند.

بسیار اتفاق می افتد که نزدیکان شخص معتاد وی را به مراکز اعتیاد یا کمپ های مربوطه می فرستند و سوابق آن ها در این مراکز ثبت می شود، در این موارد با تقاضای زوجه از دادگاه، از مراکز مذکور استعلام به عمل می آید.

اگر زوج سابقه زندان برای جرایم مربوط به مواد مخدر داشته باشد، بسیار کار زن (زوجه) برای طلاق آسان می گردد. در این راستا دادگاه خانواده از دادگاه انقلاب در خصوص سوابق زوج استعلام می کند.

وکلای گروه پارسای متشکل از چندین وکیل پایه یک دادگستری خانم و آقا متخصص در امور خانواده (وکیل طلاق) آماده مشاوره حقوقی و قبول وکالت در دعاوی خانوادگی می باشند اگر به دنبال وکیل خوب خانواده در تهران و همچنین بهترین وکیل خانواده در تهران می باشید با ما تماس بگیرید.

 

نمونه رای دادگاه بر طلاق به دلیل اعتیاد شوهر

دعوای طلاق از جانب زوجه به علت اعتیاد زوج، بایستی ثابت شود اعتیاد زوج مضر به اساس زندگی خانوادگی است.

«رای دادگاه»

دادخواست خانم ف.ع فرزند ن. به طرفیت شوهرش آقای ر.ج به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش مخلص اظهارات زوجه این است که در سال ۶۸ با خوانده ازدواج کرده است و یک دختر ۲۰ ساله دارد. خوانده معتاد و عصبی است.

مخلص دفاع خوانده این است که اظهار داشت عصبی نیستم، اعتیاد هم ندارم، مدت سه ماه و نیم است که خانم از خانه رفته در این مدت ۴۰ بار به دنبالش رفتم حتی از خودش عذر خواهی هم کردم که اگر قصوری از من دیده، مرا ببخشد؛ من با زندگیم مشکلی ندارم هفته ای یک بار تریاک مصرف می کنم که مشکلی در زندگی من ایجاد نمی کند؛ دادگاه با احراز رابطه زوجیت و نظر به این که مطابق بند ۹ ماده ۸ قانون حمایت خانواده ابتلای زوج به اعتیاد مضری که به اساس زندگی خانواده خلل وارد کند، از موجبات طلاق خواهد بود و در مانحن فیه این معنی احراز نشده است و چون زوج مخالف طلاق است و دلیل محکمی که الزام وی به طلاق را ایجاب نماید، ارائه نشده است، دعوی خواهان غیر ثابت تشخیص و مستندا به مفهوم مستفاد از ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی، حکم به رد دعوی مطروحه صادر و اعلام می شود. رای صادره حضوری و ظرف ۲۰ روز قابل تجدید نظرخواهی در مرجع محترم تجدید نظر استان تهران است.

 

«رای دادگاه تجدید نظر»

در خصوص تجدید نظر خواهی خانم ف.ع فرزند ن. به طرفیت آقای ر.ج فرزند الف. نسبت به دادنامه شماره ۰۰۵۶۹ مورخ ۱۳۹۱/۴/۱۰ صادره از شعبه محترم ۲۷۷ دادگاه خانواده، موضوع پرونده کلاسه ۰۰۰۹۸ متضمن صدور حکم به رد دعوی تجدید نظرخواه در خصوص دادخواست تقدیمی مشارالیها به طرفیت تجدید نظر خواه به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش با توجه به مجموع محتویات پرونده و امعان نظر در اوراق و مندرجات آن، مفاد لایحه تجدید نظر خواهی، مدلول دادنامه تجدید نظر خواسته، نظر به این که جهات تجدید نظر خواهی منطبق با شقوق مندرج در ماده ۳۴۸ قانون آییین دادرسی دادگاه های عمومی و انقلاب در امور مدنی نمی باشد و از ناحیه تجدید نظر خواه ایراد و اعتراض موجه و مدللی که قابل امعان نظر و موثر در نقض دادنامه باشد، به عمل نیامده و رای دادگاه از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی، مبانی استنباط، و نحوه استدلال و انطباق آن با قانون خالی از اشکال قانونی و منقصت قضایی است.

بنا علی هذا دادگاه به استناد قسمت اخیر ماده ۳۵۸ از قانون آیین دادرسی فوق الذکر ضمن رد دعوای تجدید نظر خواهی، دادنامه تجدید نظر خواسته را در محدوده تجدید نظر خواهی تایید می نماید. رای صادره ظرف بیست روز پس از ابلاغ، قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور می باشد.

رئیس شعبه ۲۴ دادگاه تجدید نظر استان تهران – مستشار دادگاه مرادی هرندی – نامدار

یکی از عللی که زن می تواند به استناد آن در دادگاه تقاضای طلاق کند اعتیاد مضر شوهر می باشد. در نوشته طلاق به دلیل اعتیاد شوهر به تفصیل به آن پرداخته شده است اما بسیار شاهد هستیم که زوج در مقام دفاع در دادگاه خانواده اظهار می کند که فلان مدت است که ترک کرده و اصطلاحا پاک است. حال جای سوال است که تکلیف دادگاه چیست و نتیجه دادخواست طلاق از طرف زن چه می شود؟

رویه دادگاه ها به این صورت است که ادعای زوج مبنی بر ترک کردن را اقرار به جهت وجود اعتیاد قبلی محسوب می کنند و به صرف همین زوجه می تواند طلاق بگیرد و ترک اعتیاد شوهر موثر در این راه نیست.

یکی از شروط چاپی عقدنامه بند ۷ است که مقرر داشته: «ابتلاء زوج به هر گونه اعتیاد مضری که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خلل آورد و ادامه زندگی برای زوجه دشوار باشد.» اگر زوج آن را امضاء کرده باشد با اثبات اعتیاد مضر از جانب او در دادگاه، زن وکیل شوهر در طلاق می شود به عبارت دیگر صرف اعتیاد شوهر این حق را به زوجه می دهد که وکیل شوهر برای طلاق باشد و اثبات ترک اعتیاد حق مکتسب زوجه را از بین نمی رود یا به تعبیر حقوقی ماهیت شرط مذکور شرط نتیجه است و با اثبات اعتیاد در دادگاه زن وکیل شوهر در طلاق می شود.

شعبه اول دیوان عالی کشور در دادنامه ۹۲/۴۱۲ مورخ ۹۲/۶/۷ در این زمینه چنین مقرر کرده است: « …. نظر به این که آرای صادره بر مبنای مقتضیات پرونده امر و اظهارات متداعیین من جمله اقرار صریح فرجام خواه فعلی (به اعتیاد به مواد مخدر شیره و تریاک و کراک و شیشه به مدت حدود یک سال با ادعای ترک آن در یک سال اخیر) در جلسه مقرر رسیدگی ۱۳۹۱/۵/۱۲ دادگاه بدوی صادر شده است و به همان نحوی که در آرای بدوی و تجدید نظر استدلال شده است اگر چه زوج دلیلی بر ادعای ترک اعتیاد … ارائه ننموده است حتی بر فرض صحت ادعای ترک اعتیاد این امر مسقط حق ایجاد شده برای زوجه در اعمال وکالت تفویضی ضمن العقد نکاح زوج به زوجه برای طلاق با توجه به بند ۷ از شروط مذکور ذیل قسمت ب عقدنامه مورد توافق طرفین نمی گردد …. »

طلاق از شوهر معتاد

ابتدا لازم است بدانیم یکی از بندهای دوازده‌گانه عقدنامه به اعتیاد اختصاص دارد که در صورت امضاء شدن آن توسط شوهر، زن می‌تواند با اثبات اعتیاد همسرش در دادگاه جدا شود. از همین رو اگر مرد به مواد مخدر و مشروبات الکلی معتاد باشد و حاضر به ترک آن نباشد، زن می‌تواند درخواست طلاق دهد.

آیا هراعتیادی باعث به وجود آمدن حق طلاق برای زن می‌شود؟

برخلاف تصور عامه، مطابق قانون مدنی هر نوع اعتیادی نسبت به هرچیزی باعث حق جدایی زوجه نمی‌شود. بلکه اعتیاد باید به گونه‌ای باشد که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد آورد و معتاد از ترک اعتیاد امتناع کند یا الزام وی به ترک آن در مدتی که به تشخیص پزشک برای ترک اعتیاد لازم بوده است، امکان پذیر نباشد. در این صورت است که حق جدایی برای زوجه به وجود می‌آید.

 

استعمال چه موادی و به چه میزان باعث حق طلاق می‌شود؟

در طلاق به دلیل اعتیاد شوهر باید بدانیم که قانون‌گذار به صراحت ذکر نموده اعتیاد باید به گونه‌ای باشد که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد کند. درنتیجه استعمال مقدار مشخصی از مواد مخدر یا روان‌گردان توسط فردی می‌تواند باعث به‌وجود آمدن حق طلاق برای همسر ایشان شود اما استعمال همان مقدار و از همان نوع مواد مخدر توسط شخصی دیگر باعث به‌وجود آمدن این حق نشود. دلیل آن هم این است که با توجه به تشخیص دادگاه بررسی و احراز می‌شود که آیا اعتیاد زوج به اساس زندگی خللی وارد می‌آورد یا خیر. پس معیار نسبت به افراد مختلف با توجه به شرایط ایشان متفاوت است.

آیا استعمال مشروبات الکلی حق طلاق ایجاد می‌کند؟

درصورت استعمال زوج به مشروبات الکلی نیز درصورت خلل به زندگی مشترک و امتناع وی از ترک آن یا امکان‌پذیر نبودن ترک آن، باعث به‌وجود آمدن حق جدا شدن برای زوجه می‌شود.

اگر به صورت جدی تسمیم به طلاق گرفته اید بهتر آن است که با نزدیکان خود این مسئله را درمیان گذارید و از مشاور و متخصص راهنمایی دریافت کنید. برای دریافت مشاوره و راهنمایی از وکیل طلاق به صورت رایگان در خصوص حق طلاق کلیک کنید.

در صورت اعتیاد زوج حضانت فرزندان با چه کسی است؟

به‌طور کلی حضانت فرزند (چه دختر یا پسر) تا هفت سالگی با مادر است و پس از آن به تشخیص دادگاه با پدر است. ولیکن اثبات اعتیاد زیان‌آور زوج به مواد مخدر یا مشروبات الکلی باعث سلب حضانت ایشان می‌شود و پس از آن مادر طفل می‌تواند حضانت فرزند را به‌عهده بگیرد.

 

اثبات اعتیاد همسر در دادگاه چگونه است؟

در رابطه با احراز اعتیاد زوج، رویه قضایی معرفی زوج به پزشکی قانونی و آزمایش عدم اعتیاد است ولی از آنجایی که راه‌های مختلفی برای مثبت کردن آزمایش عدم اعتیاد در پزشکی قانونی وجود دارد، با شهادت شهود و عندالزوم تحقیقات محلی بنا به تشخیص قاضی دادگاه می‌توان اعتیاد شوهر را اثبات نمود.

روش‌های اثبات اعتیاد شوهر در دادگاه

اثبات ماده مخدر شیشه:

هنگام گرفتن طلاق به دلیل اعتیاد شوهر، معمولاً برای مشخص کردن شیشه، از معتادان آزمایش اعتیاد و خون گرفته می‌شود. اما تقریباً همه معتادان می‌دانند اگر سه روز شیشه مصرف نکنند، جواب آزمایش آنها منفی خواهد بود. برای حل این مشکل پیشنهاد می‌شود که از قاضی دادگاه تقاضا کنید آزمایش تست مو از نظر وجود مخدر متامفتامین از معتاد به عمل آید.

ماده مخدر متامفتامین (شیشه) به مدت ۹۰ روز در فولیکول موی انسان باقی می‌ماند. اما این مورد یک آزمایش تخصصی است و باید فقط به دستور رئیس دادگاه انجام شود و در موارد عادی انجام نمی‌شود.

اثبات ترامادول:

اثبات اعتیاد به ترامادول کمی مشکل است زیرا شوهر می‌تواند ادعا کند که به علت کمر درد و یا پا درد چند دفعه ترامادول مصرف کرده است. آزمایش عدم اعتیاد به ترامادول در ادرار بیش از یک الی دو روز بعد از آخرین مصرف ترامادول می‌تواند منفی شود. برای حل این مشکل از دادگاه بخواهید تست مو و ناخن از نظر میزان کمی و کیفی به روش طیف سنجی جرمی (اسپکترومتری جرمی) انجام شود. این روش نشان می‌دهد معتاد به چه مدت و به چه مقدار ماده مخدر ترامادول مصرف کرده و یا شخص معتاد از ترامادول سوء مصرف کرده است.

دو نکته مهم در اثبات اعتیاد مرد:

اول اینکه عده‌ای می‌گویند رویه قضایی در طلاق بر ارجاع امر به پزشکی قانونی است و پزشکی قانونی صرفاً در این موراد آزمایش ادرار می‌گیرد که در پاسخ باید گفت در هیچ یک از قوانین موضوعه، مقام قضایی مکلف نیست برای احراز اعتیاد در پرونده‌های طلاق صرفاً از طریق ارجاع امر به پزشکی قانونی موضوع را بررسی کند. لذا شما باید چنین تقاضایی کنید و مقام قضایی نیز دارای اختیار برای قبول این تقاضا یا کشف موضوع از طرق دیگر است.

نکته دوم اینکه اگر شخص معتاد بعد از ترک در کمپ‌های اعتیاد مجدداً به مواد روی آورد، زن می‌تواند جدا شود.

آیا پیدا کردن وسایل استعمال مواد مخدر مانند پایپ یا بافور باعث اثبات اعتیاد می‌شود؟

در رابطه با احراز اعتیاد زوج، رویه قضایی معرفی زوج به پزشکی قانونی و آزمایش عدم اعتیاد در پزشکی قانونی است.

 

شرایط طلاق از زن معتاد

طبق قانون مدنی مرد برای طلاق همسرش نیازی به دلیل ندارد. طبق قوانین موضوعه کشور، مرد هر زمان که بخواهد می‌تواند از همسرش جدا شود. بنابراین اعتیاد و یا عدم اعتیاد زن نمی‌تواند خللی در حق طلاق مرد ایجاد کند. تنها نکته قابل ذکر این است که در صورت اعتیاد زن، اگر درخواست جدایی از جانب مرد باشد، موضوع تنصیف اموال زوج منتفی می‌شود اما مهریه، نفقه و سایر حقوق مالی زن معتاد به قوت خویش باقی است.

 

آیا اعتیاد شوهر به تنهایی برای طلاق کافی است؟

یکی از رایج‌ترین تصورات اشتباه این است که صرف اعتیاد شوهر، باعث صدور حکم طلاق می‌شود؛ در حالی که واقعیت متفاوت است.

دادگاه تنها به وجود اعتیاد توجه نمی‌کند، بلکه آثار و پیامدهای آن را نیز بررسی می‌کند. اگر اعتیاد باعث ایجاد مشکلات جدی در زندگی مشترک شده باشد، مانند خشونت، عدم پرداخت نفقه، از بین رفتن امنیت خانواده یا آسیب به فرزندان، احتمال پذیرش درخواست طلاق بیشتر خواهد بود.

بنابراین، صرف مثبت بودن آزمایش اعتیاد همیشه برای صدور حکم طلاق کافی نیست و باید تأثیر منفی آن بر زندگی مشترک نیز اثبات شود.

 

منظور از اعتیاد زیان‌آور چیست؟

در دعاوی خانوادگی، منظور از اعتیاد، مصرفی است که آثار مخرب آن بر زندگی خانوادگی قابل مشاهده باشد.

نمونه‌هایی از اعتیاد زیان‌آور عبارت‌اند از:

• اعتیاد به مواد مخدر صنعتی مانند شیشه
• مصرف تریاک، هروئین، کراک یا سایر مواد مخدر
• اعتیاد به روان‌گردان‌ها
• مصرف مداوم مشروبات الکلی
• وابستگی شدید به مواد به‌گونه‌ای که زندگی خانوادگی مختل شود

در این موارد، دادگاه بررسی می‌کند که آیا اعتیاد باعث اخلال در روابط خانوادگی شده است یا خیر.

 

عسر و حرج زوجه به علت اعتیاد

یکی از مهم‌ترین مبانی قانونی این نوع طلاق، عسر و حرج است.

عسر و حرج به شرایطی گفته می‌شود که ادامه زندگی مشترک را برای زن بسیار سخت، طاقت‌فرسا و غیرقابل تحمل کند.

برای مثال، اگر اعتیاد شوهر باعث موارد زیر شود، ممکن است دادگاه آن را از مصادیق عسر و حرج بداند:

• خشونت و ضرب‌وجرح همسر
• تهدید امنیت اعضای خانواده
• عدم پرداخت نفقه
• فروش اموال خانواده برای تهیه مواد
• ترک منزل برای مدت طولانی
• بی‌توجهی به همسر و فرزندان
• ارتکاب جرائم ناشی از اعتیاد
• زندانی شدن به علت جرائم مرتبط با مواد مخدر

هر پرونده با توجه به شرایط خاص خود بررسی می‌شود و تصمیم نهایی با دادگاه است.

مراحل طلاق به علت اعتیاد

اگر زوجه تصمیم به طرح این دعوا داشته باشد، معمولاً مراحل زیر طی می‌شود:

1. تهیه و تنظیم دادخواست طلاق
2. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
3. ارجاع پرونده به دادگاه خانواده
4. تعیین وقت رسیدگی
5. بررسی مدارک و دفاعیات طرفین
6. ارجاع به پزشکی قانونی یا کارشناسی در صورت نیاز
7. تلاش برای ایجاد صلح و سازش (در موارد قانونی)
8. صدور رأی دادگاه
9. ثبت طلاق پس از قطعی شدن حکم

مدت زمان رسیدگی بسته به شرایط پرونده، همکاری طرفین و حجم پرونده‌های دادگاه متفاوت است.

آیا شوهر می‌تواند با ترک اعتیاد مانع طلاق شود؟

اگر زوج پیش از صدور حکم، اعتیاد خود را ترک کرده و بتواند ثابت کند که درمان او پایدار بوده و مشکلات ناشی از اعتیاد برطرف شده است، این موضوع ممکن است در تصمیم دادگاه تأثیرگذار باشد.

با این حال، اگر آثار اعتیاد در گذشته به‌گونه‌ای بوده که زندگی مشترک را غیرقابل تحمل کرده باشد یا اعتماد و امنیت خانوادگی از بین رفته باشد، صرف ادعای ترک اعتیاد لزوماً مانع صدور حکم طلاق نخواهد شد.

نقش وکیل در پرونده طلاق به علت اعتیاد

اگرچه طرح این دعوا بدون وکیل نیز امکان‌پذیر است، اما حضور وکیل خانواده می‌تواند مزایای زیادی داشته باشد، از جمله:

• تنظیم صحیح دادخواست
• جمع‌آوری مدارک و مستندات
• استناد دقیق به قوانین
• دفاع مؤثر در جلسات دادگاه
• پیگیری روند رسیدگی
• جلوگیری از اشتباهات حقوقی

 

سوالات متداول

آیا زن بدون رضایت شوهر می‌تواند به علت اعتیاد طلاق بگیرد؟

بله. اگر دادگاه احراز کند که اعتیاد زوج موجب عسر و حرج زوجه شده است، امکان صدور حکم طلاق بدون رضایت شوهر وجود دارد.

آیا آزمایش اعتیاد برای اثبات دعوا ضروری است؟

خیر. آزمایش اعتیاد یکی از دلایل اثبات است، اما دادگاه می‌تواند بر اساس مجموعه‌ای از مدارک، از جمله شهادت شهود، گزارش پزشکی قانونی و سایر مستندات نیز تصمیم‌گیری کند.

آیا اعتیاد به مشروبات الکلی نیز می‌تواند دلیل طلاق باشد؟

بله. اگر مصرف مشروبات الکلی به‌گونه‌ای باشد که زندگی مشترک را مختل کند و موجب عسر و حرج زوجه شود، می‌تواند از دلایل درخواست طلاق باشد.

آیا زن بعد از طلاق همچنان حق دریافت مهریه را دارد؟

بله. مهریه حق قانونی زوجه است و طلاق به علت اعتیاد زوج تأثیری بر اصل استحقاق مهریه ندارد.

آیا دادگاه ابتدا زوج را مجبور به ترک اعتیاد می‌کند؟

در برخی پرونده‌ها، دادگاه ممکن است وضعیت درمان و ترک اعتیاد زوج را بررسی کند، اما تصمیم نهایی با توجه به شرایط پرونده، مدارک ارائه‌شده و میزان تأثیر اعتیاد بر زندگی مشترک اتخاذ می‌شود.

جمع‌بندی

طلاق به علت اعتیاد یکی از مهم‌ترین دعاوی خانواده است که در صورت ایجاد عسر و حرج برای زوجه، امکان طرح آن در دادگاه وجود دارد. با این حال، موفقیت در این دعوا مستلزم ارائه دلایل و مدارک کافی و اثبات آثار زیان‌بار اعتیاد بر زندگی مشترک است. آگاهی از قوانین، تنظیم صحیح دادخواست و استفاده از مستندات معتبر می‌تواند نقش مهمی در حفظ حقوق زوجه و تسریع روند رسیدگی داشته باشد.